Mấy bữa nay, đi đâu mình cũng nghe mọi người bàn tán xôn xao về những đợt nắng nóng kỷ lục, những cơn mưa bão trái mùa gây thiệt hại nặng nề. Mình cứ suy nghĩ mãi, liệu tương lai cuộc sống của chúng ta sẽ ra sao khi biến đổi khí hậu cứ ngày một trầm trọng hơn?
Chuyện ‘người tị nạn khí hậu’ không còn là tin tức xa xôi ở đâu đó trên thế giới nữa rồi, mà đang dần hiện hữu ngay trong cộng đồng của chúng ta, khi nhiều gia đình ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long hay miền Trung phải rời bỏ nơi chôn rau cắt rốn vì tình trạng sạt lở, xâm nhập mặn hay hạn hán kéo dài, khiến môi trường sống không còn đảm bảo an toàn, hay nguồn mưu sinh cạn kiệt.
Đồng thời, những hệ sinh thái quý giá như rừng ngập mặn, các rạn san hô dọc bờ biển Việt Nam cũng đang đứng trước nguy cơ biến mất vĩnh viễn, kéo theo bao hệ lụy khôn lường cho tự nhiên và chính cuộc sống của con người.
Điều này không chỉ ảnh hưởng đến cảnh quan mà còn trực tiếp đe dọa đa dạng sinh học và an ninh lương thực. Đây không chỉ là câu chuyện của riêng ai, mà là thách thức chung mà cả cộng đồng, cả đất nước chúng ta đang và sẽ phải đối mặt.
Vậy làm sao để chúng ta có thể vừa thích nghi, vừa bảo vệ được ngôi nhà chung này, lại vừa phục hồi được những gì đã mất? Mình tin rằng việc chủ động hành động, từ những chính sách vĩ mô đến những đóng góp nhỏ bé của mỗi cá nhân, sẽ tạo nên sự khác biệt lớn lao.
Hãy cùng mình tìm hiểu chính xác về tình hình thực tế và những giải pháp hiệu quả ngay dưới đây nhé!
Khi đất mẹ gọi tên: Dòng người rời bỏ quê hương tìm kế sinh nhai
Thực trạng di cư vì biến đổi khí hậu đang nhức nhối
Mấy năm gần đây, mình để ý thấy chuyện “di dân vì biến đổi khí hậu” không còn là khái niệm xa lạ nữa mà đã trở thành một thực tế đáng buồn ở Việt Nam mình.
Nhiều gia đình ở các vùng ven biển, đặc biệt là Đồng bằng sông Cửu Long và miền Trung, đang phải đối mặt với những quyết định khó khăn: ở lại đối mặt với thiên tai hay rời bỏ nơi chôn rau cắt rốn để tìm kiếm một cuộc sống an toàn hơn.
Theo một báo cáo từ năm 2021 của Ngân hàng Thế giới, kịch bản xấu nhất cho thấy đến năm 2050, có tới 3,1 triệu người Việt có thể phải di cư nội địa do biến đổi khí hậu, chiếm khoảng 26% tổng số người di cư trong nước.
Con số này thật sự khiến mình phải suy nghĩ rất nhiều. Mình từng đọc đâu đó rằng Đồng bằng sông Cửu Long đã mất đi cả triệu người dân trong vòng 10 năm trước đó, với tỷ lệ di cư ròng cao hơn gấp đôi mức trung bình quốc gia.
Nguyên nhân chủ yếu là do tình trạng sạt lở đất nghiêm trọng, xâm nhập mặn ngày càng sâu và những đợt hạn hán kéo dài làm suy kiệt nguồn nước ngọt, khiến việc canh tác và nuôi trồng thủy sản trở nên vô cùng khó khăn.
Mình đã từng có dịp về Cà Mau, chứng kiến tận mắt những đoạn bờ biển bị sóng biển “nuốt chửng” từng mét đất, hay những cánh đồng lúa khô cháy vì thiếu nước ngọt.
Thật đau lòng khi thấy bà con phải bỏ lại mảnh đất tổ tiên để đi tìm một tương lai bấp bênh hơn ở nơi khác.
Những gánh nặng vô hình đè nặng lên vai người dân
Cái gánh nặng mà những người di cư gánh chịu không chỉ là vật chất mà còn là tinh thần nữa. Mình cứ hình dung, việc phải rời xa nơi mình đã gắn bó cả đời, xa hàng xóm láng giềng, xa những ký ức tuổi thơ, để đến một nơi hoàn toàn mới, bắt đầu lại từ đầu thì khó khăn biết nhường nào.
Không chỉ là tìm kiếm nhà ở, công việc mới, mà còn là nỗi lo về việc hòa nhập với cộng đồng mới, con cái học hành ra sao, hay đơn giản là tìm được nguồn nước sạch để sinh hoạt.
Nhiều khi, mình thấy các chính sách hỗ trợ tái định cư cũng đã được triển khai, nhưng việc tạo dựng sinh kế bền vững cho bà con sau khi di dời vẫn còn là một thách thức lớn.
Mình tin rằng, nếu không có những giải pháp đồng bộ và dài hạn, đặc biệt là việc đảm bảo sinh kế ổn định, thì việc di cư sẽ chỉ là sự dịch chuyển từ khó khăn này sang khó khăn khác mà thôi.
Hơn nữa, những người ở lại cũng phải đối mặt với sự thiếu hụt lao động, làm ảnh hưởng đến phát triển kinh tế địa phương. Đây thực sự là một vòng luẩn quẩn mà chúng ta cần phải cùng nhau tháo gỡ.
Giữ gìn lá phổi xanh và trái tim xanh của biển cả: Bảo vệ hệ sinh thái
Rừng ngập mặn – Vành đai xanh chống chọi với thiên tai
Mình vẫn hay gọi rừng ngập mặn là “lá chắn xanh” hay “bức tường thành kiên cố” của các vùng ven biển. Bởi vì mình biết rõ, với hệ thống rễ chằng chịt, chúng không chỉ giúp giữ đất, chống xói mòn, sạt lở mà còn làm giảm tốc độ sóng biển, bảo vệ đê điều và giảm thiểu tác động của bão, triều cường.
Mình đã từng đọc một nghiên cứu cho thấy, trữ lượng carbon trung bình của rừng ngập mặn ở Việt Nam mình lên tới 245 tấn/ha, trong đó 71% lượng carbon này nằm trong lớp đất dưới tán rừng.
Điều này có nghĩa là rừng ngập mặn còn là “bể chứa carbon” tự nhiên cực kỳ quan trọng, giúp hấp thụ khí nhà kính và ứng phó với biến đổi khí hậu. Nhưng đáng buồn là diện tích rừng ngập mặn của Việt Nam đang có xu hướng suy giảm, một phần do phát triển kinh tế, nuôi trồng thủy sản, và cả biến đổi khí hậu nữa.
Mình nhớ có lần đi phượt ở miền Tây, thấy nhiều khu rừng ngập mặn bị chặt phá để làm ao nuôi tôm, lòng mình cứ se lại. Dù biết bà con cũng vì mưu sinh, nhưng nếu không có những giải pháp bền vững hơn, thì chẳng mấy chốc chúng ta sẽ mất đi tấm lá chắn quý giá này.
Rạn san hô và cỏ biển – Ngôi nhà chung dưới đại dương
Dưới lòng đại dương bao la của Việt Nam, mình còn có những “ngôi nhà chung” tuyệt đẹp và vô cùng quan trọng nữa, đó là các rạn san hô và thảm cỏ biển.
Mình từng lặn biển ở Phú Quốc, nhìn ngắm những rạn san hô đủ màu sắc, đủ hình thù mà mê mẩn. Mình biết rằng đây là nơi trú ngụ, sinh sản của vô vàn loài thủy sinh như cá con, rùa biển, hải sâm, góp phần duy trì đa dạng sinh học biển.
Các rạn san hô còn đóng vai trò như “tấm áo giáp” tự nhiên, làm giảm sức công phá của sóng biển, bảo vệ bờ biển khỏi bị xói lở. Tuy nhiên, theo mình tìm hiểu, những hệ sinh thái này đang bị suy giảm nghiêm trọng.
Biến đổi khí hậu làm tăng nhiệt độ nước biển, gây ra hiện tượng san hô tẩy trắng, rồi ô nhiễm môi trường, khai thác thủy sản thiếu kiểm soát (như dùng xung điện, chất nổ) và cả hoạt động du lịch thiếu bền vững nữa.
Mình đã nghe ngư dân ở Bình Thuận kể rằng trước kia thả lưới gần bờ còn kiếm được cá, nay phải ra xa mấy chục hải lý mà lưới vẫn trống không, cá ít dần khiến họ nản lòng.
Nghe xong mà mình thấy lo quá, bởi nếu những “ngôi nhà chung” này biến mất, không chỉ đa dạng sinh học bị đe dọa mà sinh kế của hàng ngàn ngư dân cũng bị ảnh hưởng trực tiếp.
Gia cố tương lai: Những nỗ lực thích ứng và phát triển bền vững
Đồng bằng sông Cửu Long – Điểm nóng cần những giải pháp sáng tạo
Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đúng là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu ở Việt Nam mình. Mình nhớ mãi những câu chuyện về hạn mặn lịch sử các năm 2015-2016 và 2019-2020, khiến cho việc sản xuất và sinh hoạt của người dân gặp vô vàn khó khăn.
Để ứng phó, mình thấy bà con và các nhà khoa học đã không ngừng tìm tòi những giải pháp sáng tạo. Ví dụ như việc chuyển đổi những diện tích lúa kém hiệu quả sang nuôi trồng thủy sản thích ứng mặn, hay chuyển đổi cơ cấu cây trồng, bố trí thời vụ hợp lý để tiết kiệm nước tưới.
Ngoài ra, việc tăng cường công tác dự báo khí tượng thủy văn, nguồn nước, xâm nhập mặn cũng cực kỳ quan trọng để bà con có thể chủ động trong sản xuất và sinh hoạt.
Mình còn thấy nhiều dự án cộng đồng đang được triển khai, như dự án ở Sóc Trăng giúp tăng cường khả năng thích ứng của cộng đồng ven biển, tập trung vào bảo tồn rừng ngập mặn và phát triển sinh kế bền vững.
Những dự án như vậy không chỉ mang lại kiến thức, kỹ năng mà còn tạo ra sự gắn kết, cùng nhau vượt qua khó khăn.
Nông nghiệp thông minh – Chìa khóa cho an ninh lương thực
Mình luôn tin rằng nông nghiệp bền vững và thông minh chính là chìa khóa để đảm bảo an ninh lương thực trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khó lường.
Thay vì cứ mãi dựa vào kinh nghiệm truyền thống, mình thấy nhiều nơi đã bắt đầu áp dụng công nghệ cao vào sản xuất. Ví dụ như trong nuôi trồng thủy sản, các hệ thống nuôi thâm canh, xử lý nước tuần hoàn giúp tiết kiệm nước và hạn chế dịch bệnh.
Còn trong trồng trọt, xu hướng sản xuất hữu cơ, sử dụng nhà màng, nhà lưới hay hệ thống tưới nhỏ giọt thông minh đang được nhân rộng. Mình thấy những mô hình này không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng nông sản mà còn giúp cây trồng thích ứng tốt hơn với thời tiết thất thường, giảm sự phụ thuộc vào hóa chất.
Mình cũng thấy vai trò của các hợp tác xã và chuỗi giá trị nông nghiệp ngày càng quan trọng, giúp nông dân tiêu thụ sản phẩm, chuyển giao kỹ thuật và tổ chức sản xuất bài bản hơn.
Mình tin rằng, khi có sự đồng bộ từ người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và chính quyền, thì nông nghiệp của mình sẽ vừa đảm bảo sinh kế, vừa góp phần xây dựng nền kinh tế nông thôn thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.
Chính sách và cộng đồng – Sức mạnh tổng hợp kiến tạo tương lai
Vai trò định hướng từ Đảng và Nhà nước
Mình thấy rõ rằng, để ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu, không thể thiếu sự định hướng và chỉ đạo quyết liệt từ Đảng và Nhà nước. Từ Hiến pháp năm 2013 đã quy định chính sách bảo vệ môi trường, chủ động phòng, chống thiên tai, ứng phó với biến đổi khí hậu.
Rồi Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành “Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu giai đoạn đến năm 2050” với mục tiêu tổng quát là chủ động thích ứng hiệu quả, giảm mức độ dễ bị tổn thương, tổn thất và thiệt hại do biến đổi khí hậu, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính theo mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Mình thấy rất nhiều bộ, ngành đang cùng nhau xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật liên quan đến biến đổi khí hậu, từ việc quản lý tài nguyên nước và đất, bảo vệ rừng, đến phát triển thị trường carbon.
Mình thấy những chính sách này không chỉ thể hiện quyết tâm của Việt Nam trong việc ứng phó với thách thức toàn cầu mà còn là cơ hội để chúng ta chuyển dịch mô hình tăng trưởng, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Mình tin rằng với sự lãnh đạo đúng đắn, chúng ta sẽ có một lộ trình rõ ràng để bảo vệ ngôi nhà chung này.
Cộng đồng cùng chung tay – Sức mạnh từ những hành động nhỏ
Mình vẫn luôn tâm đắc rằng, dù chính sách có tốt đến mấy, nhưng nếu không có sự đồng lòng, chung tay của cả cộng đồng thì cũng khó mà thành công được.
Mình thấy ở nhiều địa phương, người dân đã chủ động tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, trồng rừng ngập mặn, hay áp dụng các mô hình canh tác thân thiện với môi trường.
Ví dụ như ở Bình Định, bà con ngư dân đã được tuyên truyền về Luật Thủy sản, cùng nhau bảo vệ nguồn lợi thủy sản ven bờ, hay tham gia các mô hình đồng quản lý cộng đồng để phục hồi hệ sinh thái biển.
Mình thấy khi người dân được trao quyền, được phối hợp quản lý tài nguyên thiên nhiên, họ sẽ có trách nhiệm hơn và những giải pháp sẽ hiệu quả hơn rất nhiều.
Hơn nữa, mình cũng thấy các tổ chức phi chính phủ và các đối tác quốc tế cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tài chính, kỹ thuật và nâng cao năng lực cho cộng đồng.
Mình tin rằng, mỗi hành động nhỏ của mỗi cá nhân, từ việc tiết kiệm điện nước, hạn chế rác thải nhựa, đến việc tham gia các hoạt động tình nguyện bảo vệ môi trường, đều góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp to lớn để chúng ta cùng nhau ứng phó với biến đổi khí hậu, xây dựng một tương lai xanh, sạch, đẹp hơn cho thế hệ mai sau.
| Vấn đề biến đổi khí hậu | Tác động | Giải pháp thích ứng & phục hồi |
|---|---|---|
| Sạt lở, xâm nhập mặn, hạn hán |
|
|
| Suy thoái rừng ngập mặn |
|
|
| Rạn san hô, thảm cỏ biển suy giảm |
|
|
Lời kêu gọi hành động: Từ cá nhân đến cộng đồng
Mỗi chúng ta là một phần của giải pháp
Mình tin rằng, biến đổi khí hậu không phải là câu chuyện của riêng ai hay của một đất nước nào, mà là thách thức chung của toàn nhân loại. Và để vượt qua thách thức này, mỗi chúng ta đều có thể trở thành một phần của giải pháp, từ những hành động nhỏ nhất trong cuộc sống hàng ngày.
Mình thường xuyên nhắc nhở bản thân và bạn bè về việc tiết kiệm điện, nước, sử dụng phương tiện giao thông công cộng hoặc xe đạp nếu có thể, hạn chế đồ nhựa dùng một lần.
Nghe có vẻ nhỏ nhặt nhưng nếu hàng triệu người cùng làm thì sẽ tạo nên sự khác biệt rất lớn đấy! Mình cũng hay tìm hiểu và chia sẻ thông tin về biến đổi khí hậu, về những tác động của nó đến Việt Nam mình, để mọi người cùng nhận thức và hành động.
Mình nghĩ, việc thay đổi thói quen tiêu dùng, ưu tiên những sản phẩm thân thiện với môi trường, ủng hộ các doanh nghiệp có trách nhiệm xã hội cũng là một cách để chúng ta đóng góp vào mục tiêu chung.
Đừng nghĩ rằng một mình mình thì chẳng làm được gì cả, bởi vì “góp gió thành bão”, mỗi hạt cát nhỏ cũng có thể tạo nên bãi biển rộng lớn mà!
Chung tay xây dựng tương lai xanh
Nhìn về tương lai, mình thấy vẫn còn rất nhiều việc phải làm, nhưng mình luôn giữ một niềm tin vững chắc rằng chúng ta sẽ vượt qua được. Việt Nam mình đã và đang có những chiến lược, chính sách rất rõ ràng để ứng phó với biến đổi khí hậu, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Những nỗ lực của Chính phủ, cùng với sự chủ động của các địa phương và sự chung tay của cộng đồng, đang dần tạo ra những chuyển biến tích cực. Mình mong rằng, qua những chia sẻ này, mọi người sẽ hiểu hơn về tình hình thực tế, về những thách thức mà đất nước mình đang đối mặt, và cùng mình hành động.
Hãy cùng nhau bảo vệ những cánh rừng ngập mặn, những rạn san hô, cùng nhau tìm kiếm những giải pháp nông nghiệp thông minh, và cùng nhau xây dựng một cộng đồng kiên cường, thích ứng tốt hơn với những thay đổi của khí hậu.
Mình tin rằng, nếu mỗi người Việt Nam mình đều ý thức và hành động vì một tương lai xanh, thì chúng ta hoàn toàn có thể kiến tạo một cuộc sống bền vững, an lành cho chính mình và cho các thế hệ mai sau.
Câu chuyện kinh tế xanh: Cơ hội trong thách thức
Chuyển đổi kinh tế: Từ phụ thuộc đến bền vững
Mình thấy biến đổi khí hậu, dù mang đến nhiều thách thức, nhưng cũng đồng thời mở ra cánh cửa cho một nền kinh tế xanh, bền vững hơn. Nếu trước đây, nhiều vùng của Việt Nam còn phụ thuộc nặng nề vào các ngành kinh tế truyền thống, khai thác tài nguyên thiếu kiểm soát, thì giờ đây, mình thấy xu hướng chuyển đổi đã rõ ràng hơn rất nhiều.
Mình đã thấy các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đang tích cực chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp, từ độc canh lúa sang đa canh, kết hợp nuôi trồng thủy sản thích ứng với nước mặn.
Điều này không chỉ giúp giảm rủi ro do biến đổi khí hậu mà còn tạo ra những sản phẩm nông nghiệp có giá trị kinh tế cao hơn, đáp ứng nhu cầu thị trường.
Hơn nữa, việc phát triển năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời cũng là một ví dụ điển hình cho sự chuyển dịch này. Mình thấy rất nhiều dự án lớn về năng lượng sạch đang được triển khai trên cả nước, không chỉ giúp giảm phát thải khí nhà kính mà còn tạo ra công ăn việc làm mới, thúc đẩy kinh tế địa phương.
Cá nhân mình tin rằng, đây là cơ hội vàng để Việt Nam mình nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, không chỉ trên sân nhà mà còn vươn ra tầm quốc tế nữa.
Thị trường carbon và cơ hội mới
Khi nói đến kinh tế xanh, mình không thể không nhắc đến thị trường carbon – một khái niệm có vẻ hơi “học thuật” nhưng lại rất thực tế và đầy tiềm năng.
Mình hiểu nôm na là, khi các doanh nghiệp giảm được lượng khí thải carbon, họ có thể tạo ra “tín chỉ carbon” và bán cho các doanh nghiệp khác cần phát thải nhiều hơn.
Điều này tạo ra một động lực kinh tế rất lớn để các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch, quy trình sản xuất ít phát thải hơn. Mình đã đọc được rằng Việt Nam đang nỗ lực thiết lập và vận hành hiệu quả thị trường carbon, thậm chí là xây dựng sàn giao dịch carbon nữa.
Đây là một bước đi cực kỳ quan trọng, không chỉ giúp chúng ta đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 mà còn thu hút đầu tư từ quốc tế vào các dự án xanh.
Mình nghĩ, việc tham gia vào thị trường carbon toàn cầu cũng sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao uy tín, mở rộng thị trường xuất khẩu và hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế thế giới.
Đây chính là minh chứng cho việc biến thách thức thành cơ hội, tạo ra giá trị mới từ những nỗ lực bảo vệ môi trường.
Hồi sinh những giá trị đã mất: Phục hồi đa dạng sinh học
Chắp cánh cho rừng và biển thở lại
Thú thật, mỗi khi nghe tin về những cánh rừng bị chặt phá hay rạn san hô bị hủy diệt, mình lại thấy xót xa vô cùng. Nhưng may mắn là, bên cạnh những thiệt hại, mình cũng chứng kiến rất nhiều nỗ lực phi thường để “hồi sinh” lại những giá trị đã mất, đặc biệt là đa dạng sinh học.
Mình biết rằng rừng ngập mặn không chỉ là lá phổi xanh mà còn là nơi trú ngụ của vô số loài chim, thủy sản. Các địa phương đang đẩy mạnh việc trồng mới và phục hồi rừng ngập mặn, không chỉ để chống sạt lở mà còn để tái tạo môi trường sống cho các loài động vật hoang dã.
Mình từng thấy những hình ảnh người dân cùng nhau cắm từng cây mắm, cây đước xuống bùn lầy mà cảm động vô cùng, đó là những hành động thực sự ý nghĩa.
Tương tự, ở dưới biển, việc phục hồi các rạn san hô và thảm cỏ biển cũng đang được triển khai mạnh mẽ. Mình đã đọc về Kế hoạch quốc gia phục hồi hệ sinh thái biển đến năm 2030 ở Bình Thuận, với mục tiêu phục hồi diện tích rạn san hô, cỏ biển đã suy thoái và mở rộng các khu bảo tồn biển.
Mình tin rằng, khi chúng ta nỗ lực trả lại cho thiên nhiên những gì đã mất, thiên nhiên sẽ đền đáp xứng đáng.
Bảo tồn nguồn gen quý hiếm và xây dựng tương lai
Việt Nam mình nổi tiếng là một quốc gia có đa dạng sinh học phong phú, với hàng ngàn loài động thực vật quý hiếm. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu và sự tác động của con người đang đe dọa nghiêm trọng đến nguồn gen quý giá này.
Mình đã tìm hiểu về việc nhiều loài không có đủ thời gian để thích nghi với môi trường thay đổi, dẫn đến nguy cơ biến mất. Vì thế, việc bảo tồn đa dạng sinh học, đặc biệt là các loài đặc hữu và có nguy cơ tuyệt chủng, trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.
Mình thấy có nhiều chương trình, dự án nghiên cứu và bảo tồn các loài động thực vật quý hiếm đang được triển khai. Ví dụ như việc lập khu dự trữ thiên nhiên đầm Thị Nại ở Bình Định để bảo tồn hệ sinh thái và các loài động vật quý hiếm.
Mình nghĩ, đây không chỉ là việc bảo vệ các loài vật mà còn là bảo vệ tương lai của chính chúng ta, bởi vì mỗi loài đều đóng một vai trò quan trọng trong chuỗi sinh thái, và sự mất mát của một loài có thể kéo theo những hệ lụy khó lường cho cả hệ sinh thái.
Mình tin rằng, với sự quan tâm và đầu tư đúng mức, chúng ta có thể giữ gìn được kho báu đa dạng sinh học này cho các thế hệ mai sau.
Tầm nhìn 2050: Việt Nam vươn mình thích ứng và dẫn đầu
Chiến lược quốc gia: Hướng tới Net Zero đầy tham vọng
Khi nhìn về tương lai, mình thấy Việt Nam mình đang đặt ra một tầm nhìn rất rõ ràng và đầy tham vọng trong ứng phó với biến đổi khí hậu: đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050.
Mình nhớ Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định phê duyệt Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu giai đoạn đến năm 2050, trong đó nhấn mạnh việc chủ động thích ứng hiệu quả và giảm phát thải khí nhà kính.
Đây không chỉ là một cam kết mạnh mẽ với cộng đồng quốc tế mà còn là cơ hội để Việt Nam mình chuyển dịch mô hình tăng trưởng, nâng cao sức chống chịu và cạnh tranh của nền kinh tế.
Mình thấy rất nhiều bộ ngành đang cùng nhau xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách để biến tầm nhìn này thành hiện thực, từ việc phát triển năng lượng sạch, quản lý rừng bền vững, đến xây dựng thị trường carbon.
Cá nhân mình cảm thấy rất tự hào khi Việt Nam mình đang thể hiện vai trò là một thành viên có trách nhiệm, tích cực của cộng đồng quốc tế trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.
Xây dựng cộng đồng kiên cường, thích ứng thông minh
Bên cạnh những mục tiêu vĩ mô, mình thấy Chiến lược quốc gia cũng rất chú trọng đến việc xây dựng một cộng đồng kiên cường, có khả năng thích ứng thông minh với những biến đổi của khí hậu.
Mình thấy mục tiêu đến năm 2050 là đảm bảo 100% dân số được cung cấp nước sạch, 100% số hộ dân thuộc khu vực thường xuyên xảy ra thiên tai có nhà ở đảm bảo an toàn.
Điều này cho thấy sự quan tâm sâu sắc đến đời sống và an sinh xã hội của người dân. Mình cũng đã đọc về các dự án tăng cường khả năng ứng phó với rủi ro thiên tai và biến đổi khí hậu dành cho trẻ em, giúp trang bị kiến thức và kỹ năng sống cho các em.
Mình tin rằng, khi mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, đều có kiến thức và kỹ năng để chủ động ứng phó, thì cộng đồng của chúng ta sẽ trở nên vững vàng hơn trước mọi thách thức.
Tầm nhìn 2050 không chỉ là những con số hay mục tiêu trên giấy, mà còn là hành trình xây dựng một Việt Nam xanh hơn, sạch hơn, và bền vững hơn cho tất cả chúng ta.
Kết thúc bài viết
Vậy là chúng ta đã cùng nhau đi qua một hành trình dài, khám phá những góc khuất của biến đổi khí hậu đang hiện hữu ngay trên đất nước mình, từ những dòng người phải bỏ quê hương đến sự suy yếu của rừng ngập mặn và rạn san hô quý giá. Mình tin rằng, sau khi đọc xong bài viết này, bạn cũng sẽ cảm thấy trăn trở và mong muốn hành động giống như mình vậy. Thay vì cứ mãi lo lắng, hãy cùng nhau biến những thách thức này thành cơ hội để xây dựng một Việt Nam kiên cường, xanh sạch và thịnh vượng hơn. Mỗi hành động nhỏ của chúng ta, dù chỉ là tiết kiệm một chút điện, một chút nước, hay ủng hộ một sản phẩm thân thiện với môi trường, đều góp phần thắp lên hy vọng lớn lao cho tương lai con cháu. Mình rất mong sẽ tiếp tục nhận được sự đồng hành của bạn trên chặng đường ý nghĩa này nhé!
Thông tin hữu ích bạn nên biết
1. Mình đã thử và thấy rất hiệu quả, đó là tắt các thiết bị điện khi không sử dụng, tận dụng ánh sáng tự nhiên và chỉ bật điều hòa khi thật cần thiết. Nếu có thể, hãy cân nhắc sử dụng bóng đèn LED tiết kiệm điện nữa nhé. Tiết kiệm điện không chỉ giúp giảm hóa đơn tiền điện hàng tháng mà còn góp phần giảm lượng khí thải carbon ra môi trường, hỗ trợ hệ thống điện quốc gia trong các giờ cao điểm.
2. Mình biết việc giảm thiểu rác thải nhựa không dễ, nhưng hãy bắt đầu từ những thói quen nhỏ như mang túi vải khi đi chợ, dùng bình nước cá nhân thay cho chai nhựa dùng một lần, và ưu tiên mua sắm các sản phẩm có bao bì thân thiện với môi trường. Những thay đổi nhỏ này của bạn sẽ tạo nên hiệu ứng lan tỏa tích cực, giúp giảm lượng rác thải nhựa khổng lồ đang gây ô nhiễm đất và biển.
3. Khi mua rau củ quả, bạn hãy tìm hiểu xem chúng có được trồng theo phương pháp hữu cơ hay thân thiện với môi trường không, và ưu tiên mua của bà con nông dân địa phương. Điều này vừa giúp giảm khí thải từ vận chuyển, vừa hỗ trợ cộng đồng nông dân nhỏ lẻ và thúc đẩy nền nông nghiệp bền vững của nước nhà. Mình thấy ăn đồ tươi ngon, an toàn cũng tốt cho sức khỏe mình nữa chứ!
4. Ở nhiều nơi có các nhóm tình nguyện trồng cây xanh, dọn rác bãi biển hoặc tuyên truyền về bảo vệ môi trường. Mình thấy tham gia những hoạt động này không chỉ giúp ích cho môi trường mà còn kết nối chúng ta với những người có cùng chí hướng, cùng nhau tạo ra những giá trị tích cực cho cộng đồng. Đôi khi, chỉ cần vài giờ cuối tuần thôi là đủ để làm điều gì đó ý nghĩa rồi.
5. Đừng quên cập nhật thông tin về các chính sách của Nhà nước và các giải pháp sáng tạo trong ứng phó với biến đổi khí hậu ở địa phương bạn. Việc nắm vững thông tin sẽ giúp bạn đưa ra những lựa chọn tốt hơn cho bản thân và gia đình, cũng như biết cách tận dụng các chương trình hỗ trợ hoặc đóng góp ý kiến xây dựng chính sách hiệu quả. Hãy là một công dân chủ động và có trách nhiệm nhé.
Tóm tắt những điểm quan trọng
Nhìn chung, biến đổi khí hậu đang tạo ra những thách thức lớn đối với Việt Nam, từ việc người dân phải di dời do thiên tai, đến sự suy thoái của các hệ sinh thái biển và rừng ngập mặn. Tuy nhiên, bằng những nỗ lực thích ứng sáng tạo như chuyển đổi nông nghiệp, phát triển kinh tế xanh, cùng với sự định hướng của Nhà nước và chung tay của cộng đồng, chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng một tương lai kiên cường và bền vững. Việc phục hồi đa dạng sinh học và hướng tới mục tiêu Net Zero 2050 không chỉ là trách nhiệm mà còn là cơ hội để Việt Nam vươn mình, kiến tạo một cuộc sống tốt đẹp hơn cho các thế hệ hiện tại và tương lai. Hãy cùng nhau hành động ngay hôm nay để bảo vệ ngôi nhà chung này nhé!
Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ) 📖
Hỏi: “Người tị nạn khí hậu” là gì và tình trạng này đang tác động đến Việt Nam ra sao?
Đáp: Ôi, nghe đến cụm từ “người tị nạn khí hậu” là thấy xót xa rồi mọi người ạ. Thật ra, đây là cách gọi những người buộc phải rời bỏ nhà cửa, nơi sinh sống của mình vì những tác động khủng khiếp từ biến đổi khí hậu.
Họ không phải chạy trốn chiến tranh, mà là chạy trốn thiên tai, sự khắc nghiệt của tự nhiên đang ngày càng nghiêm trọng. Ở Việt Nam mình, đặc biệt là khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và một số tỉnh miền Trung, mình thấy tình trạng này rõ ràng lắm.
Cứ nghĩ mà xem, hạn hán kéo dài, nước mặn xâm nhập sâu vào đồng ruộng, sạt lở đất bờ sông, bờ biển cứ “nuốt chửng” nhà cửa, vườn tược của bà con. Ruộng lúa không thể trồng, tôm cá không thể nuôi, nước ngọt sinh hoạt cũng thiếu thốn trầm trọng.
Mình đọc báo thấy trong 10 năm qua, có tới 1,7 triệu người đã phải rời ĐBSCL đi tìm kiếm cơ hội ở nơi khác, con số này cao gấp đôi mức trung bình cả nước đấy.
Họ bỏ xứ đi để tìm một cuộc sống an toàn hơn, một sinh kế ổn định hơn, nhưng hành trình ấy đâu có dễ dàng gì. Nhiều người thân quen của mình ở miền Tây cũng đã phải chuyển lên thành phố, bỏ lại sau lưng bao nhiêu kỷ niệm, bao nhiêu vốn liếng của cả đời người.
Ngẫm lại thấy thương vô cùng!
Hỏi: Rừng ngập mặn và rạn san hô, những “lá chắn” tự nhiên của Việt Nam, đang bị ảnh hưởng thế nào bởi biến đổi khí hậu và tại sao chúng ta phải lo lắng?
Đáp: Hai cái tên này nghe quen thuộc lắm đúng không? Nhưng giá trị của chúng lớn hơn những gì chúng ta tưởng tượng nhiều. Rừng ngập mặn, với hệ thống rễ chằng chịt, không chỉ là “bức tường xanh” kiên cố bảo vệ bờ biển khỏi sóng lớn, bão lũ và sạt lở, mà còn là “nhà trẻ” cho vô vàn loài thủy hải sản.
Quan trọng hơn, chúng là “lá phổi xanh” siêu hiệu quả, hấp thụ carbon từ không khí tốt gấp 4-10 lần rừng trên cạn, giúp giảm thiểu hiệu ứng nhà kính. Tuy nhiên, mình thấy rừng ngập mặn ở nước mình đang chịu áp lực rất lớn.
Từ 450.000 ha năm 1943, diện tích rừng đã giảm đáng kể xuống chỉ còn khoảng 155.290 ha vào năm 2000. Biến đổi khí hậu làm mực nước biển dâng, cộng với việc khai thác không bền vững, ô nhiễm, đã đẩy những cánh rừng này vào tình thế nguy hiểm.
Còn rạn san hô thì sao? Trời ơi, dưới biển xanh bao la của Việt Nam mình có đến khoảng 340 loài san hô lộng lẫy, tạo nên những thành phố dưới lòng đại dương, là mái nhà chung cho hàng ngàn loài sinh vật biển quý giá.
Chúng còn là nguồn lợi quan trọng cho ngành du lịch và thủy sản. Vậy mà, biến đổi khí hậu đang khiến nhiệt độ nước biển tăng lên, gây ra hiện tượng tẩy trắng san hô (khi san hô mất đi màu sắc rực rỡ và chết dần).
Mình từng đi lặn ở Nha Trang, nhìn thấy những mảng san hô trắng bệch mà thấy buồn rười rượi. Chỉ trong 10 năm, có nơi san hô đã giảm tới 42% đấy. Nếu cứ đà này, không chỉ mất đi vẻ đẹp kỳ vĩ của biển cả, mà cả nguồn lợi hải sản, sinh kế của bao ngư dân cũng bị đe dọa nghiêm trọng.
Hỏi: Vậy chúng ta, từ mỗi cá nhân đến cả cộng đồng, có thể làm gì để vừa thích nghi, vừa bảo vệ và phục hồi “ngôi nhà chung” này khỏi biến đổi khí hậu?
Đáp: Mình nghĩ, biến đổi khí hậu không phải là câu chuyện xa vời, mà là trách nhiệm của tất cả chúng ta. Từ những hành động nhỏ nhất của mỗi cá nhân, đến những chính sách lớn của chính phủ, đều có thể tạo nên sự khác biệt.
Với cá nhân mình, mình luôn cố gắng sống xanh hơn mỗi ngày: tiết kiệm điện nước tối đa, hạn chế rác thải nhựa, ưu tiên sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường.
Mình cũng hay chia sẻ những thông tin hữu ích về biến đổi khí hậu lên mạng xã hội để mọi người cùng nâng cao ý thức. Bạn biết không, việc thay đổi thói quen tiêu dùng, lựa chọn những sản phẩm bền vững cũng là một cách ủng hộ các doanh nghiệp có trách nhiệm với môi trường đấy.
Về phía cộng đồng và các cấp quản lý, mình thấy có nhiều giải pháp đang được triển khai và cần đẩy mạnh hơn nữa. Ví dụ như ở ĐBSCL, bà con đang dần chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi sang những loại chịu mặn tốt hơn, hoặc áp dụng các mô hình nuôi trồng thủy sản thích ứng với nước lợ.
Việc trồng và phục hồi rừng ngập mặn đang được ưu tiên hàng đầu ở nhiều địa phương ven biển, như Cà Mau. Mình còn đọc được là các nhà khoa học đang nghiên cứu, thử nghiệm phục hồi san hô ở những vùng biển bị tổn thương như Nha Trang hay Cù Lao Chàm.
Bên cạnh đó, các chính sách về quản lý tài nguyên nước, phát triển nông nghiệp bền vững, hệ thống cảnh báo sớm thiên tai, và quy hoạch đô thị, ven biển thích ứng với biến đổi khí hậu cũng là những yếu tố then chốt.
Mình tin rằng, nếu mỗi chúng ta đều chung tay, từ việc nhỏ nhất đến việc lớn nhất, chúng ta hoàn toàn có thể cùng nhau vượt qua thách thức này. Hãy cùng hành động ngay hôm nay để bảo vệ hành tinh xanh của chúng ta nhé!
